TL;DR

  • De Air Jordan 1 kwam in april 1985 in de winkel, volgens het archiefstuk van Nike over het verbod.
  • De verboden schoen was eigenlijk de Nike Airship, een zwart-rode schoen die Jordan eerder in het voorseizoen droeg.
  • De regel was dat schoenen voor minstens 51 procent wit moesten zijn, en passen bij de kleuren van het team.
  • Een brief van de competitie van 25 februari 1985 noemt de schoenen in strijd met de uniformiteitsregels.
  • De boete van 5.000 dollar per wedstrijd was een dreiging, schrijft Nike op de Air Jordan 1-pagina; het verhaal dat Nike die elke keer betaalde, noemt Nike zelf genuanceerder.
  • Last Bucks maakt geen sneakers: wel de sweater van 440 gram erboven.

In dit artikel

De Air Jordan 1 kwam in april 1985 in de winkel, ontworpen door Peter Moore. Volgens de legende was de zwart-rode versie verboden en betaalde Nike elke wedstrijd 5.000 dollar boete. Nike zet het zelf genuanceerder neer: de schoen die de competitie eerst verbood, was de Nike Airship. De zwart-rode AJ1 werd alleen gezien in twee oefenwedstrijden en bij de Slam Dunk Contest van 1985. Een brief van 25 februari 1985 noemde de schoenen in strijd met de regels, en Nike maakte daar een reclamecampagne van.

Man in een bordeauxrode sweater met rugprint en witte sneakers, van opzij, een outfit rond een Air Jordan
Rood en wit, zonder regels over hoeveel procent. 440 gram.

Weinig schoenen hebben zo’n bekend verhaal als deze. Het gaat ongeveer zo: een jonge speler, een schoen die de regels breekt, een boete bij elke wedstrijd, en een merk dat die boete met plezier betaalt. Het mooie is dat Nike zelf in zijn eigen archief uitzoekt wat daarvan klopt. Hieronder de bekendste beweringen, en wat Nike er zelf over schrijft.

Legende: de Air Jordan 1 was verboden

Dit is het hart van het verhaal, en het klopt maar half. Nike schrijft op zijn Nederlandse archiefpagina dat de discussie nog steeds loopt of de Air Jordan 1 ooit echt verboden was. De eerste zwart-rode schoen die de aandacht van de competitie trok, was een andere: de Nike Airship, die Jordan droeg in het voorseizoen van 1984 op 1985.

In oktober 1984, na een oefenwedstrijd in Madison Square Garden, maakte de commissaris van de competitie volgens het archief persoonlijk bezwaar tegen zwart-rode schoenen. Hij wilde dat ze beter aansloten bij de clubkleuren van Chicago.

Feit: er was een verbod op zwart-rode schoenen, maar de schoen die het eerst trof, was de Airship. De AJ1 erfde de reputatie.

Legende: de regels waren streng en vaag

Hier is het archief juist heel precies. De regel van de NBA schreef destijds voor dat schoenen voor minstens 51 procent wit moesten zijn en moesten passen in het kleurenschema van het team. Een schoen die vooral zwart en rood was, voldeed daar niet aan.

Het ging dus om een getal, niet om smaak. Dat verklaart ook waarom andere versies van de AJ1 wel mochten: Jordan droeg in zijn eerste seizoen meerdere kleuren, en veel daarvan voldeden gewoon aan de regels.

Legende: Jordan droeg hem de hele competitie

Dat klopt niet. Volgens Nike werd de zwart-rode AJ1 maar op drie plekken gezien: in twee oefenwedstrijden en tijdens de Slam Dunk Contest van 1985 in Indianapolis.

Juist dat laatste moment maakte het verschil. Op 9 februari 1985 droeg Jordan de zwart-rode schoenen tijdens de dunkwedstrijd tegen Dominique Wilkins, en daarna besloot de competitie de regels strenger te handhaven, schrijft Nike.

Legende: Nike betaalde elke keer 5.000 dollar

De Engelstalige Air Jordan 1-pagina van Nike noemt het bedrag: de zwart-rode schoen werd bedreigd met een boete van 5.000 dollar voor elke wedstrijd waarin hij gedragen werd. Het populaire verhaal gaat een stap verder: Jordan kreeg die boete elke keer, en Nike betaalde hem graag als reclamebudget.

Het Nederlandse archiefstuk noemt dat verhaal zelf genuanceerder. Wat wel op papier staat, is een officiële brief van de competitie, gedateerd 25 februari 1985, waarin staat dat Jordans schoenen de uniformiteitsregels overtraden. Verzamelaars zien die brief als het oorspronkelijke bewijs van het verbod.

Feit: de dreiging van 5.000 dollar per wedstrijd en de brief van 25 februari 1985 staan op de pagina’s van Nike. Een lijst van betaalde boetes niet.

Onze sweaters

Feit: het was een kleurexperiment

Een detail dat het verhaal kleiner en tegelijk mooier maakt. In september 1984 was het trainingskamp een paar weken weg en had Nike geen tijd om een helemaal nieuwe schoen te ontwikkelen. De ontwerpers pasten bestaande onderdelen aan, gaven ze nieuwe kleuren, zwart, rood en wit, en voegden het wings-logo toe.

Het was eigenlijk meer een kleurexperiment, zei Gentry Humphrey later, destijds vicepresident van Brand Jordan Footwear. Op de Engelstalige archiefpagina staat Peter Moore als ontwerper van de Air Jordan 1, met als kleur black and red.

Feit: april 1985, en een campagne

Toen de schoen in april 1985 in de winkel kwam, deed Nike iets slims. Het merk omarmde de ophef en lanceerde een campagne waarin stond dat de schoen door de autoriteiten verboden was.

Daar zit de echte les. De kleine lettertjes waren minder belangrijk dan de houding. Het verboden karakter maakte de schoen onweerstaanbaar, schrijft Nike, voor fans en voor mensen die van mode hielden. Wat technisch een overtreding van een kleurregel was, werd het begin van een sneakercultuur.

Welke Air Jordan mensen nu zoeken

In Nederland zoek je op Air Jordan vooral met een modelnummer en een hoogte. Autocomplete geeft 1 Low, 4, 1 Mid, 1, 4 Retro, 1 Low SE en 3. Bij heren gaat het daarna over schoenen, sale, low en maat 44.

Op de Nederlandse Jordan-pagina van Nike staan de Air Jordan 1 in High, Mid en Low, en een aankondiging van de Air Jordan 41. Over de verschillen tussen die versies zeggen wij niets: die hebben wij niet op een eigen productpagina vergeleken.

Wat er voor en na kwam

Drie jaar eerder bracht Nike de Air Force 1, de eerste basketbalschoen met Air. Het archief van Converse meldt dat Jordan in 1982 als speler van de universiteit van North Carolina de landstitel won op Pro Leathers van Converse. En twee jaar later maakte de Nike Air Max het luchtkussen zichtbaar. Voor de retourregels van Nike zelf verwijzen wij naar merken zoals Nike.

Waar wij staan

Wij maken geen sneakers. Wat wij maken, draag je erboven: een sweater of hoodie van 440 gram, een t-shirt van 250 gram. Deze schoen werd groot door een regel die hij niet volgde. Last Bucks heet The Unregulated Apparel om een verwante reden: niet onbesuisd, maar niet langer geregeld door wat anderen van je verwachten. Daarom zit de print op de rug, zoals je leest in ons stuk over het t-shirt met rugprint.

Voor 22:30 besteld op een werkdag is de volgende werkdag in huis, en verzending is gratis boven 50 euro.

T-shirts

Veelgestelde vragen

Was de Air Jordan 1 echt verboden?

Half. Volgens Nike trof het verbod eerst de Nike Airship. De zwart-rode AJ1 kreeg de reputatie, en een brief van 25 februari 1985 noemt Jordans schoenen in strijd met de regels.

Waarom mocht de zwart-rode Air Jordan niet?

De regel schreef voor dat schoenen voor minstens 51 procent wit moesten zijn en passen bij de teamkleuren.

Wanneer kwam de Air Jordan 1 uit?

In april 1985 in de winkel, volgens Nike.

Wie ontwierp de Air Jordan 1?

Peter Moore, volgens de archiefpagina van Nike.

Hoe vaak droeg Jordan de zwart-rode Air Jordan 1 op het veld?

Volgens Nike alleen in twee oefenwedstrijden en tijdens de Slam Dunk Contest van 1985 in Indianapolis.